పూర్వకాలంలో సత్యయుగం నడుస్తున్న రోజుల్లో మురుడు అనే మహాబలశాలి రాక్షసుడు ఉండేవాడు. అతడు తీవ్రమైన తపస్సులు చేసి అనేక శక్తులను సంపాదించాడు. ఆ శక్తితో అతనిలో అహంకారం పెరిగింది. తనకంటే బలవంతుడు ఈ లోకంలో ఎవరూ లేరని భావించాడు.మురుడు తన బలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని దేవతలపై యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. దేవేంద్రుడిని ఓడించి స్వర్గలోకాన్ని ఆక్రమించాడు. దేవతలు తమ స్థానాలను కోల్పోయారు. యజ్ఞాలు ఆగిపోయాయి. ఋషులు, మునులు భయభ్రాంతులకు గురయ్యారు. లోకాలన్నింటిలోనూ అధర్మం పెరిగింది.తమకు రక్షణ కల్పించగలవాడు ఎవరో తెలియక దేవతలు పరమశివుడిని ఆశ్రయించారు.దేవతల బాధను విన్న పరమేశ్వరుడు వారిని కరుణతో చూశాడు.“మురాసురుడి అహంకారాన్ని అంతం చేయగల పరమశక్తి శ్రీమహావిష్ణువులో ఉంది. మీరు ఆయనను శరణు వేడండి” అని శివుడు పలికాడు.దేవతలు వెంటనే శ్రీమహావిష్ణువును ధ్యానిస్తూ ఆయన సన్నిధికి చేరుకున్నారు.“నారాయణా! జగన్నాథా! లోకపాలకా! మమ్మల్ని రక్షించండి. మురాసురుడి అహంకారం వల్ల ధర్మం క్షీణిస్తోంది. మీ శరణు తప్ప మాకు మరొక మార్గం లేదు” అని ప్రార్థించారు.

భక్తులైన దేవతల ప్రార్థనను విన్న శ్రీమహావిష్ణువు అభయహస్తం చూపించాడు.“భయపడకండి. ధర్మాన్ని రక్షించడం నా కర్తవ్యం. మురాసురుడి దురహంకారాన్ని నేను అణచివేస్తాను” అని పలికాడు.అలా శ్రీమహావిష్ణువు మురాసురుడితో యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.విష్ణుమూర్తి రాకను చూసిన మురాసురుడు గర్వంగా నవ్వాడు.“నారాయణా! దేవతలను రక్షించడానికి నువ్వే వచ్చావా? నా బలాన్ని చూసిన తర్వాత నీకు కూడా నా శక్తి తెలుస్తుంది” అని గర్జించాడు.విష్ణుమూర్తి మాత్రం చిరునవ్వుతో తన శంఖాన్ని పూరించాడు.ఆ శంఖనాదం దిక్కులన్నింటినీ నింపింది.తర్వాత ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.శ్రీమహావిష్ణువు తన సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. గదతో రాక్షస సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. బాణాలు, ఖడ్గాలు, శూలాలు ఆకాశంలో మెరుపుల్లా ఎగిరాయి. దేవతలు దూరంగా నిలబడి శ్రీహరిని స్తుతించారు.మురాసురుడి సైన్యాలు ఒక్కొక్కటిగా నశించాయి.కానీ మురాసురుడు మాత్రం వెనుకడుగు వేయలేదు.అతడు మరింత ఉగ్రరూపం ధరించి శ్రీమహావిష్ణువుపై దాడి చేశాడు.శ్రీహరి కూడా అతని ప్రతి దాడిని ఎదుర్కొన్నాడు.యుద్ధం చాలా కాలం కొనసాగింది.

మురాసురుడి శక్తి అసాధారణమైనది. యుద్ధం సాగుతున్న కొద్దీ అతని అహంకారం మరింత పెరిగింది.చివరకు శ్రీమహావిష్ణువు బదరికాశ్రమ ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ ఒక పవిత్రమైన గుహలోకి ప్రవేశించి యోగనిద్రలోకి వెళ్లాడు.మురాసురుడు కూడా ఆయనను వెంబడించాడు.

గుహలో శ్రీహరి విశ్రమిస్తున్నాడని చూసి మురాసురుడి కళ్లలో క్రూరమైన ఆనందం కనిపించింది.“ఇదే సరైన సమయం. జగత్తును రక్షించే విష్ణువు ఇప్పుడు నిద్రలో ఉన్నాడు. ఈ సమయంలో ఆయనను సంహరిస్తే మూడు లోకాలపై నా అధికారం స్థిరపడుతుంది” అని అనుకున్నాడు.

అతడు తన ఆయుధాన్ని పైకెత్తి శ్రీమహావిష్ణువుపై దాడి చేయడానికి ముందుకు వచ్చాడు.అప్పుడే...ఆ గుహ అంతా ఒక్కసారిగా దివ్య కాంతితో నిండిపోయింది.యోగనిద్రలో ఉన్న శ్రీమహావిష్ణువు దేహం నుంచి ఒక అద్భుతమైన శక్తి వెలువడింది.ఆ దివ్య కాంతి క్రమంగా ఒక సుందరమైన, తేజోవంతమైన కన్య రూపాన్ని ధరించింది.ఆమె దివ్య స్వరూపాన్ని చూసి మురాసురుడు క్షణం ఆశ్చర్యపోయాడు.ఆమె చేతుల్లో దివ్యాయుధాలు మెరిశాయి. ఆమె ముఖంలో ప్రశాంతత ఉన్నప్పటికీ, ఆమె తేజస్సు ముందు మురాసురుడి గర్వమే వణికిపోయింది.మురాసురుడు ఆమెను చూసి,

“నువ్వెవరు? నా యుద్ధానికి మధ్యలో ఎందుకు వచ్చావు?” అని ప్రశ్నించాడు.ఆ దివ్యశక్తి అతనికి సమాధానం ఇవ్వలేదు.మురాసురుడు కోపంతో ఆమెపై దాడి చేశాడు.ఆమె అతని దాడిని అడ్డుకుంది.మళ్లీ అతడు దాడి చేశాడు.ఆమె మరింత వేగంగా ప్రతిఘటించింది.చివరకు ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.మురాసురుడు తన సమస్త బలాన్ని ప్రయోగించాడు. కానీ ఆ దివ్య కన్యలో శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క అపారమైన శక్తి నిండివుంది.చివరికి ఆమె మురాసురుడిని సంహరించింది.మురాసురుడి శరీరం నేలపై పడిపోయింది.అతని అహంకారం, అధర్మం, దుష్టత్వం అంతమయ్యాయి.

ఆ సమయంలో దేవతలు ఆకాశం నుంచి పుష్పవర్షం కురిపించారు.“జయ జయ శ్రీహరి! జయ జయ మహాశక్తి!” అంటూ దేవతలు స్తుతించారు.కొంతసేపటి తర్వాత శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొన్నాడు.తన ముందు మురాసురుడు మరణించి ఉండటం చూసి ఆయన ఆశ్చర్యపోయాడు.

తన దేహం నుంచి ఆవిర్భవించిన ఆ దివ్యశక్తిని చూసి,“అమ్మా! ఈ దుష్ట రాక్షసుడిని ఎవరు సంహరించారు?” అని ప్రశ్నించాడు.ఆ దివ్య కన్య వినయంతో శ్రీహరికి నమస్కరించి,“ప్రభూ! మీరు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు మురాసురుడు మిమ్మల్ని సంహరించడానికి వచ్చాడు. మీకు అపాయం కలగకుండా మీ దేహం నుంచి నేను ఆవిర్భవించాను. మీ శత్రువైన మురాసురుడిని సంహరించాను” అని చెప్పింది.ఆమె మాటలు విన్న శ్రీమహావిష్ణువు ఎంతో సంతోషించాడు.

“అమ్మా! నువ్వు నా కోసం చేసిన కార్యం మహత్తరమైనది. నీకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో” అని శ్రీహరి పలికాడు.

ఆ దివ్య కన్య చేతులు జోడించి,“ప్రభూ! నాకు మీ సేవే పరమమైన వరం. అయినప్పటికీ ఒక కోరిక ఉంది. భూమిపై మానవులు నా తిథిని పవిత్రంగా భావించి మిమ్మల్ని ఆరాధించాలి. ఆ రోజున భక్తితో ఉపవాసం ఉండి, మీ నామాన్ని స్మరించి, మీ పాదపద్మాలను సేవించే వారికి మీ అనుగ్రహం లభించాలి. వారి పాపాలు నశించాలి. వారి హృదయాల్లో భక్తి వికసించాలి. చివరికి మీ వైకుంఠ సాన్నిధ్యాన్ని పొందే మార్గం వారికి కలగాలి” అని ప్రార్థించింది.శ్రీమహావిష్ణువు ప్రసన్నుడయ్యాడు.“తథాస్తు!” అని పలికాడు.

“నీవు నా దేహం నుంచి ఏకాదశి తిథిలో ఆవిర్భవించావు. అందువల్ల నీవు ఇకపై ఏకాదశి అనే పేరుతో లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతావు.”“ఏకాదశి తిథి నా భక్తులకు అత్యంత పవిత్రమైనదిగా ఉంటుంది.”“ఆ రోజున ఉపవాసం చేసి నన్ను భక్తితో ఆరాధించే వారికి నా అనుగ్రహం లభిస్తుంది.”

“ఏకాదశి వ్రతాన్ని శ్రద్ధతో ఆచరించేవారికి పాప విమోచనం కలుగుతుంది. వారి హృదయంలో భక్తి పెరుగుతుంది. వారు ధర్మమార్గంలో నడిచే శక్తిని పొందుతారు.”“దేవతలు, ఋషులు, మానవులు అందరూ నిన్ను గౌరవిస్తారు.”అని శ్రీమహావిష్ణువు వరాలు ప్రసాదించాడు.

ఆ దివ్య కన్య శ్రీహరి పాదాల వద్ద నమస్కరించింది.ఆమె కళ్లలో ఆనందబాష్పాలు మెరిశాయి.“ప్రభూ! మీ పాదసేవకు మించిన వరం నాకు మరొకటి లేదు” అని ఆమె పలికింది.శ్రీహరి చిరునవ్వుతో ఆమెను ఆశీర్వదించాడు.అప్పటి నుంచి ఏకాదశి తిథి విష్ణుభక్తులకు పవిత్రమైన రోజుగా ప్రసిద్ధి చెందింది.ప్రతి పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి రోజున భక్తులు ఉపవాసం ఉంటారు. శ్రీమహావిష్ణువును ధ్యానిస్తారు. విష్ణు సహస్రనామం, విష్ణు నామస్మరణ, భగవద్గీత పారాయణం, పురాణ శ్రవణం, భజనలు, దానధర్మాలు చేస్తారు.

ఆ రోజున శరీరానికి మాత్రమే కాదు, మనసుకు కూడా నియమం విధించుకోవాలని భక్తి సంప్రదాయం చెబుతుంది.

“ఓం నమో నారాయణాయ.”

“శ్రీమన్నారాయణ చరణౌ శరణం ప్రపద్యే.”