ఎర్ర మట్టి దిబ్బల చరిత్ర.. విశాఖ తీరంలో వేల ఏళ్ల భూమి కథ

విశాఖపట్నం: విశాఖపట్నం–భీమిలి బీచ్ రోడ్డులో కనిపించే ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు (Erra Matti Dibbalu) ప్రకృతి సృష్టించిన అద్భుతాల్లో ఒకటి. దూరం నుంచి చూస్తే ఇవి సాధారణంగా కనిపించే ఎర్రటి ఇసుక కొండల్లా అనిపించినా.. వాటి వెనుక వేల సంవత్సరాల భౌగోళిక చరిత్ర దాగి ఉంది.

సముద్రం, గాలి, వర్షాలు, వాతావరణ మార్పులు, సముద్ర మట్టంలో జరిగిన మార్పులు కలిసి రూపొందించిన అరుదైన తీర భౌగోళిక నిర్మాణంగా ఎర్ర మట్టి దిబ్బలకు శాస్త్రీయ ప్రాధాన్యత ఉంది. విశాఖ జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో కూడా వీటిని జియో-హెరిటేజ్ సైట్లలో ఒకటిగా పేర్కొన్నారు.

ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?

ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు విశాఖపట్నం నుంచి భీమిలి వైపు వెళ్లే తీర ప్రాంతంలో, బంగాళాఖాతం సమీపంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం సుమారు 5 కిలోమీటర్ల పొడవు వరకు విస్తరించి ఉన్నట్లు భౌగోళిక అధ్యయనాలు, నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. 2025లో వెలువడిన నివేదికల ప్రకారం ఈ భౌగోళిక ప్రాంతం సుమారు 1,500 ఎకరాల పరిధిలో ఉందని పేర్కొన్నారు.

ఎర్రటి రంగు, లోయల్లా కనిపించే గల్లీలు, ఎత్తుపల్లాలతో కూడిన భూభాగం ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని ఇస్తాయి.

ఈ దిబ్బలు ఎప్పుడు ఏర్పడ్డాయి?

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల వయస్సుపై వేర్వేరు అధ్యయనాల్లో సుమారు 12,000 నుంచి 18,000 సంవత్సరాల మధ్య అంచనాలు కనిపిస్తాయి. శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం ఇవి చివరి హిమయుగం అనంతర కాలానికి చెందిన తీర భౌగోళిక పరిణామాలను నమోదు చేసిన అరుదైన నిర్మాణాలు.

ఆ కాలంలో సముద్ర మట్టంలో మార్పులు, వాతావరణ పరిస్థితుల్లో హెచ్చుతగ్గులు, గాలుల ప్రభావం వంటి ప్రక్రియలు తీర ప్రాంతంలోని ఇసుక, సిల్ట్, మట్టి వంటి పదార్థాలపై ప్రభావం చూపాయి. వేల సంవత్సరాల పాటు జరిగిన సహజ మార్పుల ఫలితంగానే నేటి ఎర్ర మట్టి దిబ్బల ఆకృతి ఏర్పడిందని భౌగోళిక అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఎర్ర రంగు ఎలా వచ్చింది?

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల్లో ప్రధానంగా ఇసుక, సిల్ట్, మట్టి వంటి పదార్థాలు ఉన్నాయి. వీటిలోని ఇనుము ఖనిజాలు ఆక్సీకరణ చెందడం వల్ల నేల, ఇసుకకు ఎర్రటి రంగు ఏర్పడినట్లు శాస్త్రీయ వివరణలు పేర్కొంటున్నాయి.

అందుకే సూర్యకాంతి పడినప్పుడు ఈ దిబ్బలు మరింత గాఢమైన ఎరుపు, ఇటుక రంగు ఛాయల్లో కనిపిస్తాయి.

‘దిబ్బలు’ మాత్రమే కాదు.. భూమి చరిత్రకు ఆధారాలు

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల అసలు ప్రత్యేకత వాటి అందంలో మాత్రమే లేదు. అక్కడ కనిపించే మట్టి, ఇసుక పొరలు గతంలో జరిగిన సముద్ర మట్ట మార్పులు, వాతావరణ పరిణామాలు, రుతుపవనాల ప్రభావం వంటి అంశాలపై శాస్త్రవేత్తలకు సమాచారం అందిస్తాయి.

అందుకే భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు, భూభౌతిక శాస్త్రవేత్తలు, పురావస్తు పరిశోధకులకు ఈ ప్రాంతం ఎంతో ఆసక్తికరమైన ప్రదేశంగా మారింది.

ప్రపంచంలో ఇలాంటి ప్రదేశాలు చాలా అరుదు

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల తరహా తీర ప్రాంత ఎర్ర ఇసుక నిర్మాణాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి. విశాఖ ఎర్ర మట్టి దిబ్బలతో పోల్చదగిన ప్రాంతాలుగా తమిళనాడులోని తేరి సాండ్స్, శ్రీలంకలోని కొన్ని తీర ఎర్ర ఇసుక ప్రాంతాలు ప్రస్తావించబడుతున్నాయి.

ఈ అరుదైన భౌగోళిక లక్షణమే ఎర్ర మట్టి దిబ్బలకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో శాస్త్రీయ ఆసక్తిని తీసుకొచ్చింది.

జాతీయ జియో-హెరిటేజ్ సైట్‌గా గుర్తింపు

ఎర్ర మట్టి దిబ్బలకు భౌగోళిక ప్రాధాన్యతను గుర్తిస్తూ జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI) వీటిని జాతీయ జియో-హెరిటేజ్ స్మారక ప్రదేశంగా గుర్తించింది. 2016లో జాతీయ స్థాయి జియో-హెరిటేజ్ గుర్తింపు పొందిన ప్రదేశాల్లో ఇది ఒకటిగా నమోదైంది.

దీంతో విశాఖకు మరో ప్రత్యేక సహజ వారసత్వ ప్రదేశం లభించింది.

యునెస్కో టెంటేటివ్ లిస్ట్‌లోకి..

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల ప్రాధాన్యత మరోసారి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు వచ్చింది. 2025లో ఎర్ర మట్టి దిబ్బలను UNESCO వరల్డ్ హెరిటేజ్ టెంటేటివ్ లిస్ట్‌లో చేర్చారు. టెంటేటివ్ లిస్ట్‌లో ఉండటం పూర్తి ప్రపంచ వారసత్వ హోదా వచ్చినట్లు కాదు; భవిష్యత్తులో వరల్డ్ హెరిటేజ్ నామినేషన్ ప్రక్రియకు ఇది ఒక ప్రారంభ దశ.

ఇది ఎర్ర మట్టి దిబ్బల భౌగోళిక, పర్యావరణ విలువపై పెరుగుతున్న అంతర్జాతీయ దృష్టిని సూచిస్తుంది.

పురాతన మానవ కార్యకలాపాల ఆనవాళ్లు

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల పరిసర ప్రాంతాల్లో రాతియుగానికి చెందిన పురావస్తు ఆధారాలు కూడా గుర్తించబడ్డాయని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. మెసోలిథిక్, పాలియోలిథిక్ కాలాలకు చెందిన రాతి పనిముట్ల ఆనవాళ్లు ఈ ప్రాంతం చుట్టుపక్కల మానవ నివాస చరిత్రపై ఆసక్తిని పెంచాయి.

అంటే ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు కేవలం భౌగోళిక ప్రదేశమే కాకుండా.. మానవ చరిత్రను అర్థం చేసుకోవడానికి కూడా ఉపయోగపడే ప్రాంతంగా పరిగణించబడుతున్నాయి.

ప్రకృతి సంపదకు ఎదురవుతున్న సవాళ్లు

పర్యాటకుల సంఖ్య పెరగడం, ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, భూసమతలీకరణ, నిర్మాణ కార్యకలాపాలు వంటి అంశాలు ఈ సున్నితమైన భౌగోళిక ప్రాంతంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయని పలు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. 2024లో సమీప ప్రాంతంలో భూమిని సమతలీకరించే పనులను రెవెన్యూ అధికారులు నిలిపివేసిన ఘటన కూడా నమోదైంది. ఆ సందర్భంలో భౌగోళిక వారసత్వ ప్రాంతం సరిహద్దులను స్పష్టంగా గుర్తించాల్సిన అవసరంపై పర్యావరణ కార్యకర్తలు, స్థానిక వర్గాలు దృష్టి సారించాయి.

ఇలాంటి దిబ్బలు వేల సంవత్సరాల సహజ ప్రక్రియల ఫలితంగా ఏర్పడినందున, భారీ యంత్రాలతో తవ్వకాలు లేదా భూభాగ మార్పులు వాటి సహజ ఆకృతిపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

పర్యాటకులకు ప్రత్యేక ఆకర్షణ

ఎర్ర మట్టి దిబ్బల ఎర్రటి భూభాగం, ఎత్తుపల్లాలు, సహజ లోయలు, సముద్రానికి సమీపంలోని భౌగోళిక ఆకృతి పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.

ఫొటోగ్రఫీ, ప్రకృతి పరిశీలన, భూగర్భ శాస్త్రంపై ఆసక్తి ఉన్నవారికి ఇది ప్రత్యేకమైన ప్రదేశంగా నిలుస్తోంది. అయితే పర్యాటకులు ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు వేయకుండా, దిబ్బలపై తవ్వకాలు లేదా సహజ నిర్మాణానికి నష్టం కలిగించే కార్యకలాపాలకు దూరంగా ఉండటం చాలా ముఖ్యం.

ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు.. విశాఖకు ప్రకృతి ఇచ్చిన చరిత్ర పుస్తకం

విశాఖ తీరంలో ఎర్రటి ఇసుక కొండలుగా కనిపించే ఎర్ర మట్టి దిబ్బలలో వేల సంవత్సరాల భూమి చరిత్ర దాగి ఉంది. సముద్ర మట్ట మార్పుల నుంచి వాతావరణ పరిణామాల వరకు అనేక సహజ ప్రక్రియలకు ఇవి సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

జాతీయ జియో-హెరిటేజ్ గుర్తింపు, UNESCO టెంటేటివ్ లిస్ట్‌లో చోటు వంటి పరిణామాలు ఈ ప్రాంత ప్రాధాన్యతను మరింత వెలుగులోకి తెచ్చాయి. ఈ అరుదైన సహజ వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు అందించాలంటే శాస్త్రీయ పరిరక్షణ, బాధ్యతాయుతమైన పర్యాటకం, స్పష్టమైన సంరక్షణ చర్యలు కీలకం.

ఎర్ర మట్టి దిబ్బలు కేవలం విశాఖకు ఒక పర్యాటక ప్రదేశం కాదు.. వేల ఏళ్ల భూమి చరిత్రను తనలో దాచుకున్న ప్రకృతి సృష్టించిన ఓ అరుదైన భౌగోళిక పుస్తకం.