తిరుమల అనగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి. అయితే తిరుమలలో శ్రీవారి దర్శనానికి ముందు శ్రీ భూ వరాహస్వామిని దర్శించుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. ఈ ఆచారం వెనుక ఉన్న పురాణ గాథ భక్తులకు ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

తిరుమల మొదట వరాహక్షేత్రమా?

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD) అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, పురాణ సంప్రదాయంలో తిరుమలను మొదట ఆదివరాహక్షేత్రంగా పిలిచేవారు. శ్రీ మహావిష్ణువు వరాహ అవతారంలో భూమిని రక్షించిన అనంతరం ఈ ప్రాంతంలో నివసించాడని భక్తుల విశ్వాసం. అనంతరం శ్రీనివాసుడు తిరుమలలో నివసించేందుకు వరాహస్వామిని స్థలం కోరాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది. 

శ్రీవారు వరాహస్వామికి ఇచ్చిన వరం ఏమిటి?

పురాణ కథనం ప్రకారం, వరాహస్వామి శ్రీనివాసుడికి తిరుమలలో నివసించేందుకు స్థలం ఇచ్చాడు. అందుకు కృతజ్ఞతగా శ్రీనివాసుడు, తిరుమలకు వచ్చే భక్తులు ముందుగా వరాహస్వామిని దర్శించుకోవాలని, ఆయనకు మొదటి పూజ, నైవేద్యం సమర్పించాలని సంప్రదాయాన్ని ఏర్పాటు చేశాడని చెబుతారు.

ఈ కారణంగానే నేటికీ తిరుమలలోని స్వామి పుష్కరిణి సమీపంలో ఉన్న శ్రీ భూ వరాహస్వామి ఆలయానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.

వరాహస్వామి ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?

శ్రీ భూ వరాహస్వామి ఆలయం తిరుమలలోని స్వామి పుష్కరిణికి ఉత్తర దిశలో ఉంది. TTD అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, సాధారణ దర్శన సమయాలు ఉదయం 5:30 నుంచి మధ్యాహ్నం 12 గంటల వరకు, సాయంత్రం 5 నుంచి రాత్రి 9 గంటల వరకు ఉంటాయి. దర్శనానికి వెళ్లే ముందు మారిన సమయాలు లేదా ప్రత్యేక ఆంక్షలు ఉన్నాయా అని అధికారిక సమాచారం పరిశీలించడం మంచిది. 

పురాణ విశ్వాసం.. చారిత్రక ఆధారాలు ఏమంటున్నాయి?

వరాహస్వామికి మొదటి దర్శనం, నైవేద్యం సమర్పించే సంప్రదాయం పురాణ విశ్వాసం, ఆలయ ఆచారాల్లో భాగం. అయితే పురాణాల్లో చెప్పిన సంఘటనలను నిర్ధారిత చారిత్రక సంఘటనలుగా పరిగణించకూడదు. తిరుమల ఆలయ చరిత్రలో వివిధ రాజవంశాలు చేసిన నిర్మాణాలు, విరాళాలు, శాసనాలు కూడా ముఖ్యమైన ఆధారాలు. TTD ప్రచురించిన చరిత్ర సమాచారం ప్రకారం, ఆలయ అభివృద్ధిలో పల్లవులు, చోళులు, విజయనగర పాలకులు కీలక పాత్ర పోషించారు.

భక్తులకు సందేశం: తిరుమల యాత్రలో వరాహస్వామి దర్శనం కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు; తిరుమల క్షేత్ర సంప్రదాయాన్ని, పురాణ ప్రాశస్త్యాన్ని గుర్తుచేసే ముఖ్యమైన భాగం.